اثر کاهش نرخ سود بر مسکن

نظام بانکی کشور برای سومین بار در 15 ماه گذشته به صورت تفاهمی تصمیم به کاهش نرخ سود سپردهها تا سطح 15 درصد گرفت. به طور طبیعی انتظار میرود کاهش این نرخ اگر از سوی شبکه بانکی رعایت شود بازتابهای مختلفی در سایر بخشهای اقتصادی بهوجود آورد. در میان سایر بخشهای اقتصادی، حوزه مسکن بیش از دیگر بخشها مستعد تاثیرپذیری از این تصمیم عنوان میشود. این استعداد به گونهای است که برخی چهرههای اقتصادی و حتی سیاستگذاران اقتصادی کشور امید دارند کاهش نرخ سود سپردههای بانکی بتواند به رونق معاملاتی بخش مسکن کمک کند. سنجش امید بسته شده به این تصمیم را میتوان از دو زاویه بررسی کرد: نخست ریشهها و عللی که منجر به کاهش نرخ سود سپردهها شد و دوم سنجش اثر نرخ سود بانکی بر بخش مسکن.

 

ریشههای کاهش نرخ سود: به نظر میرسد یکی از دلایل تلاش سیاستگذاران برای کاهش نرخ سود سپردههای بانکی کاهش نرخ تورم است. با وجود آنکه نرخ تورم یکی از پایینترین سطوح خود در سالهای اخیر را تجربه میکند، اما نرخ سود بانکی هماهنگ با این متغیر کاهش پیدا نکرده است. حتی این کاهش نرخ مطابق انتظار سیاستگذار نیز بوده است. در حال حاضر فاصله نرخ سود اسمی 15درصدی با نرخ تورم حداقل پنج واحد درصد است. این میزان فاصله هماکنون نیز یک رکورد از نظر سیاستگذار در بین دیگر کشورها به حساب میآید. این در حالی است که پیش از این بازدهی نرخهای عنوانشده منهای نرخ تورم حداقل هشت درصد بوده است. این بازدهی بالا موجب شد سیاستگذار تلاش کند از مسیرهای مختلف اقدام به متعادلسازی نرخ سود بانکی کند. باور سیاستگذار این است که متعادلسازی نرخ سود بانکی میتواند در جذابیتبخشی دیگر بازارها موثر باشد. اما فارغ از آنکه دلایل چسبندگی نرخ سود بانکی چیست و آیا روش سیاستگذار در کاهش نرخ سود قابل دفاع است یا خیر؟، یک فرض را باید به بوته آزمون گذاشت؛ با کاهش نرخ سود بانکی رونق معاملاتی در بخش مسکن ایجاد میشود؟

 

سود بانکی و تحقیقات صورتگرفته: یکی از روشهای پاسخ به این سوال نگاهی به پیشینههای تحقیقاتی است. اما از آن جهت که وضعیت کنونی برای اقتصاد ایران نادر به حساب میآید کمتر محققی به مطالعه کاهش نرخ سود بانکی بر بازار مسکن پرداخته است. معدود تحقیقاتی که در ایران انجام شده است اثر افزایش نرخ سود بانکی را بر قیمت مسکن بررسی کردهاند. به استناد این تحقیقات، اثر افزایش در نرخهای سود حقیقی سپردههای بانکی بر قیمـت مسـکن به دو اثر کوتاهمدت و بلندمدت قابل تقسیمبندی است. تحقیقات انجامشده نشان میدهد در بازه کوتاهمدت (که حدود یک سـال بـه طول میانجامد) افزایش نرخهای سود در شبکه بانکی موجب کـاهش نـرخ رشـد قیمـت مسـکن میشود، اما سرعت این روند قابل مقایسه با روند بلندمدت نیست. در واقع اگر نرخ سود بانکی برای یک دوره بلندمدت بازدهی جذابی داشته باشد سرعت کاهش قیمت مسکن تشدید میشود. به بیانی دیگر در بلندمدت سهم و قدرت توضیحدهندگی تغییرات قیمت مسکن بیش از بازه کوتاهمدت است.

 

اگــر قصـد تفســیر ایــن یافتـه را داشــته باشــیم، شــاید بتــوان آن را بــه انتظــارات پساندازکنندگان ارتباط داد. وقتی یک افزایش در نرخ سود حقیقی سپردهها بـه عنـوان یک دارایی جایگزین مسکن به وجود میآید، در حقیقت برای پساندازکنندگان، بـازدهی سپردههای بانکی به عنوان یـک دارایـی رقیـب مسـکن افـزایش مییابد. با افزایش جذابیت سپردهگذاری تمایل به این رفتار از سوی مصرفکنندگان و سرمایهگذاران افزایش مییابد اما سطح جابهجایی از بازارهایی که قدرت نقدشوندگی پایینتری دارند به بازاری که لازمه آن دارایی نقد است زمانبر است. بنابراین تبدیل دارایی به پول نقد در کوتاهمدت نمیتواند به سرعت رشد سپردهها را رقم زند. در کنار زمانبر بودن جابهجایی تعدیل انتظارات نیز یکی از عوامل کند بودن این روند در کوتاهمدت است. اما در صورت ماندگاری جذابیت در بازار پول، تقاضا برای سپردهگذاری در بانکها بالا میرود. با افزایش تقاضا در این بخش طبیعتاً تقاضا در دیگر بازارها کاهش مییابد و انتظار میرود بازار مسکن نیز از این قاعده مستثنی نباشد. در نتیجه کاهش تقاضا در بازار مسکن، رشد قیمت نیز بـه تبع آن کاهش پیدا میکند.

شاید به واسطه همین تحقیقات نیز باشد که برخی سیاستگذاران معتقدند در حال حاضر که بازدهی نرخ سود سپردههای بانکی به طور بیسابقهای مثبت است اگر روند کاهشی طی شود نتیجه نیز معکوس یافتههای تحقیقاتی مورد اشاره است. به بیان دیگر، با کاهش نرخهای سـود سپردههای بـانکی جذابیت مسکن افزایش مییابد و تقاضا برای آن احتمالاً بالا میرود.

 

کاهش نرخ سود و مقطع کنونی: اگر یافتههای تحقیقهای گذشته قابل تعمیم به شرایط کنونی باشد شاید فرض سیاستگذاران را بتوان صادق دانست. اما در مقطع کنونی این فرض کماکان

تبلیغات

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق [email protected] تخلف اطلاع دهید.

جستجو های اخبار روز

جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار